Bản lĩnh chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam ở Cộng hòa Trung Phi

Buổi sáng châu Phi nắng gắt từ rất sớm. Con đường đất đỏ dẫn vào khu làm việc của Phòng Trang bị Liên hợp quốc ở Thủ đô Bangui (Cộng hòa Trung Phi) thường phủ một lớp bụi mịn. Trong căn phòng nhỏ gọn gàng, luôn có một sĩ quan Việt Nam đến trước giờ quy định, mở máy tính bảng, kiểm tra lại từng tập hồ sơ điện tử, rồi bắt tay vào việc.

Đó là Trung tá Nguyễn Huy Tuấn, sĩ quan tham mưu trang bị của Việt Nam đang làm nhiệm vụ tại Phái bộ Gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở Cộng hòa Trung Phi (MINUSCA). Trước khi tham gia sứ mệnh gìn giữ hòa bình, Huy Tuấn đảm nhận cương vị Trợ lý Tàu thuyền, Phòng Hậu cần - Kỹ thuật, Lữ đoàn 169, Bộ tư lệnh Vùng 1 Hải quân.

“Ngày đầu đặt chân tới đây, tôi có cảm giác như bước vào một thế giới hoàn toàn khác,” anh cho biết. Trước chuyến đi đặc biệt này, anh đã có nhiều năm công tác trong lĩnh vực kỹ thuật tại Lữ đoàn tàu chiến đấu Hải quân. Những hải trình dài, những lần bảo đảm vũ khí trang bị cho tàu ra khơi đã rèn cho anh sự điềm tĩnh và tính kỷ luật của một sĩ quan tham mưu trang bị. Nhưng Trung Phi, với anh, là một thử thách hoàn toàn mới. 

Trung tá Nguyễn Huy Tuấn hướng dẫn đồng nghiệp lập báo cáo

Sử dụng máy tính bảng kiểm tra trang bị (máy phát điện)

Ấn tượng đầu tiên trong ký ức của người sĩ quan gìn giữ hòa bình từ Việt Nam không phải là cái nóng khắc nghiệt 40 độ, cũng không phải những hàng rào kẽm gai chằng chịt bao quanh doanh trại, mà là nụ cười thân thiện của các đồng nghiệp quốc tế.

Huy Tuấn còn nhớ khi mới tới phòng, Trưởng phòng Trang bị là một Đại tá người Nepal, có hơn mười năm làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình, đã bắt tay anh thật chặt. Ông nói bằng giọng mộc mạc: “Phòng Trang bị có các thành viên từ nhiều quốc gia, nhiều nền văn hóa khác nhau. Nhưng ở đây, chúng ta là một gia đình", lời dặn của ông như một mệnh lệnh: “Hãy làm việc chăm chỉ, chưa biết thì hỏi, và đừng bao giờ để khi rời Phái bộ phải xấu hổ với chính mình”.  

Tổ trưởng trực tiếp của anh là một nữ sĩ quan người Philippines. Những chia sẻ chân thành, thẳng thắn của chị giúp Huy Tuấn tự tin hơn trong những ngày đầu mới tới nhận nhiệm vụ. Chị đánh giá cao kinh nghiệm kiểm tra trang bị kỹ thuật của anh và coi đó là lợi thế trong công việc. Nhưng chị cũng cảnh báo ở MINUSCA sẽ rất khác và điều quan trọng nhất là sẵn sàng học hỏi và tôn trọng sự đa dạng.

Trung tá Huy Tuấn và các đồng nghiệp trong Tổ kiểm tra Bangui số 1 bay từ Bangui đến tỉnh Nʼdele thực hiện nhiệm vụ kiểm tra trang bị

Phòng Trang bị của Phái bộ MINUSCA có 26 thành viên đến từ 21 quốc gia, trong đó nhiều vị trí chủ chốt do các chuyên gia dân sự đảm nhiệm. Giữa tập thể đa sắc màu ấy, người sĩ quan Việt Nam bắt đầu hành trình của mình, góp phần vào sứ mệnh chung. 

Công việc chính của Huy Tuấn là cùng Tổ kiểm tra Bangui số 1 tổ chức các hoạt động kiểm tra, xác minh tình trạng trang bị của các đơn vị cử quân. Mỗi nhận xét trong báo cáo của phòng đều liên quan trực tiếp tới hàng triệu USD tiền bồi hoàn mà các quốc gia nhận được từ Liên hợp quốc. Vì vậy, anh và các đồng nghiệp luôn ý thức công việc đang làm còn có tính nhạy cảm cao, đòi hỏi sự tỉ mỉ, khách quan, minh bạch và sự chính xác gần như tuyệt đối. “Ở đây không có chỗ cho sự cảm tính”, Huy Tuấn chia sẻ. 

Cộng hòa Trung Phi hiện có 22 nước cử quân tham gia Phái bộ, với hơn 15.000 binh sĩ triển khai tại 114 điểm đóng quân trên khắp lãnh thổ. Tổ công tác của anh chịu trách nhiệm kiểm tra 12 đơn vị tại 26 địa điểm nên phải đối mặt với một khối lượng công việc không hề nhỏ.

Một buổi kiểm tra thường bắt đầu lúc 9 giờ 30. Các thành viên tỏa đi theo danh mục được phân công: Xe chuyên dụng, máy phát điện, hệ thống thông tin, kho hậu cần... Ban đầu, anh chỉ được giao những phần việc ít và đơn giản. Nhưng rất nhanh, từ sự tỉ mỉ vốn có, anh đã có thể độc lập đảm nhiệm các hạng mục phức tạp hơn.

Huy Tuấn được phân công phụ trách 3 đơn vị (2 đơn vị Phản ứng nhanh Bhutan và Bồ Đào Nha, 1 đơn vị Quân đội - Cảnh sát Nepal). Huy Tuấn luôn chủ động nhận làm thêm phần việc của các đồng nghiệp có kinh nghiệm để có cơ hội học hỏi, nhanh chóng sử dụng thành thạo hệ thống phần mềm quản lý chuyên môn.

Anh thường một mình lái xe đến các điểm đóng quân nhỏ nằm cách xa trung tâm. Con đường gập ghềnh, ổ gà dày đặc, hai bên là những khu nhà nghèo xơ xác. Trên tay anh luôn là chiếc máy tính bảng kết nối phần mềm UCMS - hệ thống quản lý trang bị hiện đại của Liên hợp quốc. Dữ liệu được cập nhật trực tiếp, báo cáo tự động gửi về cho các bên ngay sau khi kết thúc. Công nghệ thông tin đã thay thế gần như hoàn toàn hồ sơ giấy tờ và anh là một trong những người trong phòng đã nhanh chóng nắm bắt và làm chủ nó.

Trong giai đoạn Tổ thiếu nhân lực do đồng nghiệp nghỉ phép, anh đã một mình chuẩn bị hồ sơ và hoàn thành báo cáo cho 10 đơn vị. Không chỉ hoàn thành phần việc của mình, anh còn trực tiếp hướng dẫn 6 đồng nghiệp quốc tế sử dụng thành thạo UCMS. Đến nay, nhiều chuyên gia dân sự ở Phòng Trang bị vẫn gọi anh thân mật là “The Vietnamese instructor - tạm dịch là Người thầy Việt Nam”.

Đoàn xe cứu hộ của Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế bị cướp và đốt cháy, gây thiệt mạng về người tại Cộng hòa Trung Phi. Các nhân viên quốc tế làm việc tại đây luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro an ninh

Ngoài công việc, Huy Tuấn cũng chia sẻ về cuộc sống hàng ngày tại CH Trung Phi. Khu anh ở giản dị và còn rất nhiều thiếu thốn. Hằng ngày nấu ăn bằng bếp ga, giặt giũ bằng tay, nước thì phải hứng từng giọt, nhất là vào những dịp mất điện triền miên. Ra chợ địa phương, anh không ít lần gặp những đứa trẻ gầy gò đưa tay lên miệng xin ăn. Còn bên ngoài doanh trại, xung đột vũ trang, bệnh sốt rét, các vụ tấn công và cướp bóc luôn hiện hữu.

Năm 2025, ngay trong Tổ công tác của anh đã có người mắc sốt rét nặng, sụt 20 kg; có người bị cướp tài sản khi đi mua sắm. Những câu chuyện ấy càng khiến anh hiểu sâu sắc hơn thế nào là bản lĩnh của những người lính mũ nồi xanh khi quyết định tham gia và cống hiến cho sự nghiệp gìn giữ hòa bình. 

Thời gian một năm nhiệm kỳ trôi qua thật nhanh. Ngày Huy Tuấn chuẩn bị rời Phái bộ MINUSCA đang tới gần hơn. Trong phòng, các đồng nghiệp đã xếp hàng chụp chung tấm ảnh kỷ niệm trước khi chia tay anh về nước. Với các bạn đồng nghiệp quốc tế, người sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam đã để lại những ấn tượng tốt đẹp bởi sự chuyên nghiệp, kỷ luật, luôn gần gũi, khiêm nhường và nhiệt tình giúp đỡ đồng nghiệp. 

Từ đất nước Trung Phi xa xôi, chìm trong đói nghèo, xung đột, Huy Tuấn sắp trở về nước. Anh tâm sự, chuyến công tác đã cho anh cơ hội làm việc trong môi trường đa quốc gia, tiếp xúc với những chuyên gia đến từ nhiều châu lục khác nhau. Cùng với đó là những trải nghiệm về xung đột, chiến tranh và đói nghèo khó quên tại đất nước này. Điều đó khiến anh cũng như những người lính mũ nồi xanh càng thêm trân trọng, tự hào được tham gia góp phần nhỏ bé vào sứ mệnh gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc.

Huy Tuấn, MINUSCA